ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ
॥ ಶ್ರೀಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ ॥ ಪಾರ್ವತ್ಯುವಾಚ । ಶ್ರುತ್ವೇದಂ ತ್ವನ್ಮುಖಾಂಭೋಜಾದ್ಧರ್ಷಶ್ಚೇತಸ್ಯಜಾಯತ । ಪುನರ್ವದಸ್ವ ಮೇ ಸ್ವಾಮಿನ್ ಗಣರಾಜಕಥಾಮೃತಮ್ ॥೧॥
ಕಥಾನಾಂ ಚ ರಹಸ್ಯಂ ಯತ್ತದೇವೈತನ್ನ ಸಂಶಯಃ । ಪುನಾತಿ ಪ್ರಾಶ್ನಿಕಂ ಶ್ರೋತೄನ್ ವಕ್ತಾರಂ ಭಕ್ತಿತಃ ಶ್ರುತಮ್ ॥೨॥
ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪುರುಷಶ್ಚೋಭೌ ಕಥಂ ಸೃಷ್ಟಿಂ ಪ್ರಚಕ್ರತುಃ । ಅನ್ತರ್ಹಿತೇ ನಿಜಾನಂದೇ ಗಣೇಶೇ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ವಿಭೋ ॥೩॥
ಮುದ್ಗಲ ಉವಾಚ । ಪಾರ್ವತೀವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಃ ಶಂಕರೋಽಬ್ರವೀತ್ । ಕಥಾಂ ರಸಯುತಾಂ ರಮ್ಯಾಂ ಪಾವನಾನಾಂ ಚ ಪಾವನೀಮ್ ॥೪॥
ಶಂಕರ ಉವಾಚ । ಶೃಣು ದೇವಿ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಗಣನಾಥಕಥಾಂ ಶುಭಾಮ್ । ಧನ್ಯಾಸಿ ಸಾದರಾ ಜಾತಾ ಸಪ್ರೇಮಾ ವಿಘ್ನನಾಶಿನೀ ॥೫॥
ಶ್ರೀಗಣೇಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದಳು: ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಮುಖಕಮಲದಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹರ್ಷವುಂಟಾಯಿತು. ಗಣರಾಜನ ಕಥಾಮೃತವನ್ನು ನನಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳು.
ಇದೇ ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳ ರಹಸ್ಯ; ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕಥೆಯು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವವನನ್ನೂ ಕೇಳುವವರನ್ನೂ ಹೇಳುವವನನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಭುವೇ, ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಿಜಾನಂದಸ್ವರೂಪನಾದ ಗಣೇಶನು ಅಂತರ್ಧಾನನಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷರು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು?
ಮುದ್ಗಲನು ಹೇಳಿದನು: ಪಾರ್ವತಿಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಶಂಕರನು ರಸಭರಿತವೂ ಮನೋಹರವೂ ಪವಿತ್ರವಾದವುಗಳನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವುದೂ ಆದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವಿ, ಕೇಳು; ಗಣನಾಥನ ಶುಭಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ವಿಘ್ನನಾಶಿನಿಯಾದ ನೀನು ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಆದರದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ ಧನ್ಯಳು.
ಅನ್ತರ್ಹಿತೇ ಗಣೇಶೇ ಚ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪುರುಷಸ್ತಥಾ । ಸಾಮರ್ಥ್ಯೇನ ಯುತೌ ಜಾತೌ ಪರಸ್ಪರಮನೋನುಗೌ ॥೬॥
ತಪಸಾ ವರದಾನೇನ ಮೋಹಯಾಮಾಸ ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್ । ಪುರುಷಂ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸಾ ವೈ ನಾನಾಭಾವಾರ್ಥದರ್ಶಿನೀ ॥೭॥
ನಾನಾವಿಭವಯುಕ್ತಾಂ ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪುರುಷಸತ್ತಮಃ । ಮೋಹಿತಃ ಪೂರ್ಣಭಾವೇನ ತದಧೀನೋಽಭವತ್ಸದಾ ॥೮॥
ಸಂವೀಕ್ಷಿತಾ ಮಹಾಮಾಯಾ ಪುರುಷೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ । ಹಾವಭಾವಯುತಾ ತತ್ರ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ಭಕ್ತಿಭಾವತಃ ॥೯॥
ತಸ್ಯಾಂ ಸತ್ತಾತ್ಮಕಂ ವೀರ್ಯಂ ಪುರುಷೇಣ ಪ್ರಕಾಶಕಮ್ । ನಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಸಹಸಾ ದೇವಿ ತೇನ ಸಾ ಗರ್ಭವತ್ಯಭೂತ್ ॥೧೦॥
ಗಣೇಶನು ಅಂತರ್ಧಾನನಾದಾಗ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷರು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವರಾಗಿ ಪರಸ್ಪರರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆಯುವವರಾದರು.
ತಪಸ್ಸಿನ ಮತ್ತು ವರದಾನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಾನಾ ಭಾವಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಕೃತಿಯು ಆ ಕೂಡಲೇ ಪುರುಷನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದಳು.
ನಾನಾ ವೈಭವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವಳನ್ನು ಕಂಡ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಸದಾ ಅವಳಿಗೆ ಅಧೀನನಾದನು.
ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪುರುಷನು ನೋಡಿದ ಮಹಾಮಾಯೆಯು ಹಾವಭಾವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವಳಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ನೆಲೆಸಿದಳು.
ದೇವಿ, ಪುರುಷನು ಸತ್ತಾತ್ಮಕವೂ ಪ್ರಕಾಶಕವೂ ಆದ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಅವಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅದರಿಂದ ಅವಳು ಗರ್ಭವತಿಯಾದಳು.
ಸ ಗರ್ಭೋ ವವೃಧೇ ತತ್ರ ತೇಜಸಾ ಸ್ವೇನ ಸಂಯುತಃ । ಮಹತಾ ಕಾಲಯೋಗೇನ ಪೂರ್ಣೋ ಜಾತಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ॥೧೧॥
ಸಮಯೇ ಸುಷುವೇ ಸಾ ತಂ ಪುತ್ರಂ ತೇಜೋಮಯಂ ಪರಮ್ । ತಸ್ಯ ನಾಮಾಽಭವಲ್ಲೋಕೇ ಮಹಾನಿತ್ಯಭಿವಿಶ್ರುತಮ್ ॥೧೨॥
ಅನ್ತಸ್ತು ಯತ್ಸ್ಥಿತಂ ದೇವಿ ಸರ್ವಾಂತರ್ಯಾಮಿ ತತ್ಪರಮ್ । ಲೋಕೇಷು ಚ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವಂ ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ತತ್ಸಮಾಧಿನಾ ॥೧೩॥
ಸರ್ವೇಷಾಮಾದಿಭೂತೋಽಯಂ ಮಹಾನಾತ್ಮಾಽಭವತ್ಪ್ರಭುಃ । ಜ್ಯೇಷ್ಠೋಽಯಂ ತತ್ತ್ವಜಾತೀನಾಂ ಹೃದಿ ತೇಷಾಂ ಸಮಾಸ್ಥಿತಃ ॥೧೪॥
ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಗರ್ಭವು ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿತು. ಬಹುಕಾಲದ ಯೋಗದಿಂದ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿಯಾಯಿತು.
ಸಮಯವು ಬಂದಾಗ ಅವಳು ಆ ಪರಮ ತೇಜೋಮಯ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
ದೇವಿ, ಒಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಪರಮ ಸರ್ವಾಂತರ್ಯಾಮಿಯೇ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವವೆಂದು ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು.
ಆ ಪ್ರಭುವಾದ ಮಹಾನಾತ್ಮನು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಆದಿಭೂತನಾದನು. ತತ್ತ್ವಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಅವುಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
ಮಹತಾ ಚ ತತಃ ಸೃಷ್ಟಂ ಯದಹಂಕಾರರೂಪಕಮ್ । ಸ ಏವ ತ್ರಿವಿಧೋ ಜಾತೋ ಭಿನ್ನಮೂರ್ತಿಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ॥೧೫॥
ಅಹಂ ಸರ್ವತ್ರ ತಿಷ್ಠಾಮಿ ಮದಾಧಾರಮಿದಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ತೇನಾಹಂಕಾರನಾಮಾ ಸ ಸದಾಹಂಕರಣಾತ್ ಶಿವೇ ॥೧೬॥
ಸ ಏವ ಬಾಹ್ಯಭಾವೇನ ಸ್ಥಿತಃ ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವರಾಟ್ । ಇಚ್ಛಿತಂ ಮಹತಾ ಯದ್ವೈ ತತ್ ಕರ್ತುಂ ಸುಸಮಾಹಿತಃ ॥೧೭॥
ಅನಂತರ ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಅಹಂಕಾರಸ್ವರೂಪವು ಸೃಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿಯಾದ ಅದು ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತು.
ಶಿವೆ, “ನಾನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದ್ದೇನೆ; ಇದು ನನ್ನನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿದೆ” ಎಂದು ಸದಾ ಅಹಂ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಅಹಂಕಾರವೆಂಬ ಹೆಸರು.
ಸರ್ವಾಧಿಪನಾದ ಅದೇ ಅಹಂಕಾರವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಾಹ್ಯಭಾವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಮಹತ್ತು ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವುದೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿದೆ.
ತ್ರಿವಿಧೋಽಸೌ ಗುಣೈಸ್ತತ್ರ ತನ್ನಿಬೋಧ ಜಗನ್ಮಯಿ । ಸಾತ್ತ್ವಿಕೋ ರಾಜಸಶ್ಚೈವ ತಾಮಸಃ ಕಥ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ ॥೧೮॥
ತೇನಾಹಂಕರಣಸ್ಯಾಪಿ ತ್ರಿಶಕ್ತಿತ್ವಂ ಸಮಾಗತಮ್ । ಸಾತ್ತ್ವಿಕೀ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಶ್ಚ ತಯಾ ಭಾವಃ ಪ್ರಬುಧ್ಯತೇ ॥೧೯॥
ರಾಜಸೀ ಯಾ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಸ್ತಯಾ ಕಾರ್ಯಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ತಾಮಸೀ ದ್ರವ್ಯಶಕ್ತಿರ್ಯಾ ದೇಹರೂಪಾ ಪ್ರಕಥ್ಯತೇ ॥೨೦॥
ಜಗನ್ಮಯಿ, ಅದು ಗುಣಗಳಿಂದ ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನ್ನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ, ರಾಜಸ ಮತ್ತು ತಾಮಸ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೂ ಮೂರು ಶಕ್ತಿಗಳು ಉಂಟಾದವು. ಸಾತ್ತ್ವಿಕವಾದುದು ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿ; ಅದರ ಮೂಲಕ ವಿಷಯದ ಭಾವವು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಜಸವಾದುದು ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿ; ಅದರಿಂದ ಕಾರ್ಯವು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತಾಮಸವಾದ ದ್ರವ್ಯಶಕ್ತಿಯು ದೇಹರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ತತ್ರಾದೌ ತಾಮಸೀ ಶಕ್ತಿಃ ಪ್ರೇರಿತಾ ವಿಶ್ವಯೋನಿನಾ । ನಿರ್ಮಮೇ ಶಬ್ದರೂಪಂ ಸಾ ತೇನಾಕಾಶಂ ವಿನಿರ್ಮಿತಮ್ ॥೨೧॥
ಆಕಾಶೇನ ಸ್ಪರ್ಶ ಏವಂ ನಿರ್ಮಿತಃ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಯೇ । ಸ್ಪರ್ಶೇನ ನಿರ್ಮಿತೋ ವಾಯುರ್ಮಹಾಬಲಯುತಃ ಪ್ರಭುಃ ॥೨೨॥
ವಾಯುನಾ ನಿರ್ಮಿತಂ ರೂಪಂ ತೇಜೋರೂಪೇಣ ನಿರ್ಮಿತಮ್ । ತೇಜಸಶ್ಚ ರಸೋತ್ಪತ್ತೀ ರಸಾದಾಪೋ ವಿನಿಃಸೃತಾಃ ॥೨೩॥
ಅದ್ಭಿಶ್ಚ ನಿರ್ಮಿತೋ ಗಂಧೋ ಗಂಧಾದ್ಭೂಮಿರಜಾಯತ । ತಮೋಗುಣಮಯೀ ಸೃಷ್ಟಿರೇಷಾ ಜಾತಾ ಮಹಾದ್ಭುತಾ ॥೨೪॥
ತನ್ಮಾತ್ರಾ ಭೂತಸರ್ಗಶ್ಚ ಪಂಚಪಂಚಾತ್ಮಕಃ ಸ್ವರಾಟ್ । ಪಂಚಭೂತಾತ್ಮಕೋ ದೇಹಃ ಸರ್ವತ್ರೈವ ಪ್ರದೃಶ್ಯತೇ ॥೨೫॥
ಮೊದಲಿಗೆ ವಿಶ್ವಯೋನಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾದ ತಾಮಸಶಕ್ತಿಯು ಶಬ್ದರೂಪವನ್ನು ಸೃಜಿಸಿದಳು. ಅದರಿಂದ ಆಕಾಶವು ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು.
ಎಲ್ಲದರ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಪ್ರಭು ವಾಯುವು ನಿರ್ಮಿತನಾದನು.
ವಾಯುವಿನಿಂದ ರೂಪವು ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿ ತೇಜೋರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ರಸವು ಉಂಟಾಗಿ, ರಸದಿಂದ ನೀರು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.
ನೀರಿನಿಂದ ಗಂಧವು ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು; ಗಂಧದಿಂದ ಭೂಮಿಯು ಹುಟ್ಟಿತು. ಹೀಗೆ ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾದ ತಮೋಗುಣಮಯ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಉಂಟಾಯಿತು.
ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳೂ ಭೂತಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಐದೈದು ವಿಧಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಕಾಣಿಸುವ ದೇಹವು ಪಂಚಭೂತಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ.†
ತತೋ ರಾಜಸಶಕ್ತ್ಯಾ ಚ ಪಂಚಭೂತಮಯಾನಿ ವೈ । ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪ್ರಸೃಷ್ಟಾನಿ ಕ್ರಿಯಾರೂಪಾಣಿ ತಾನಿ ವೈ ॥೨೬॥
ಪಂಚ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಾಣ್ಯಾಹುರ್ಜ್ಞಾನರೂಪಧರಾಣಿ ಚ । ಜಿಹ್ವಾ ಚಕ್ಷುಸ್ತ್ವಚಾ ನಾಸಾ ಕರ್ಣಶ್ಚೈವಾತ್ರ ಪಂಚಮಃ ॥೨೭॥
ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪಂಚೈವ ಹಸ್ತೌ ಪಾದೌ ಗುದಂ ಚ ವಾಕ್ । ಲಿಂಗಂ ಪಂಚಮಮತ್ರೈವ ಏಭಿಃ ಸಂಜಾಯತೇ ಕ್ರಿಯಾ ॥೨೮॥
ಪಂಚ ಪ್ರಾಣಾಸ್ತಥಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ ಪ್ರಾಣೋ ವ್ಯಾನಸ್ತ್ವಪಾನಕಃ । ಉದಾನಶ್ಚ ಸಮಾನೋ ವೈ ರಾಜಸಾಃ ಪಂಚ ವಾಯವಃ ॥೨೯॥
ಸಪ್ತಧಾತುವಿಭಾಗಾರ್ಥಂ ಕ್ರಿಯಾರೂಪಾ ಉದಾಹೃತಾಃ । ಏಷಾಂ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಿಕಾ ಸೃಷ್ಟೀ ರಾಜಸೀ ಕಥಿತಾ ಪ್ರಿಯೇ ॥೩೦॥
ಅನಂತರ ರಾಜಸಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಂಚಭೂತಮಯವಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸೃಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅವು ಕ್ರಿಯಾಸ್ವರೂಪವಾಗಿವೆ.
ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ನಾಲಿಗೆ, ಕಣ್ಣು, ಚರ್ಮ, ಮೂಗು ಮತ್ತು ಐದನೆಯದಾದ ಕಿವಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕೈಗಳು, ಕಾಲುಗಳು, ಗುದ, ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಐದನೆಯದಾದ ಲಿಂಗ. ಇವುಗಳಿಂದ ಕ್ರಿಯೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಅದೇ ರೀತಿ ಐದು ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು: ಪ್ರಾಣ, ವ್ಯಾನ, ಅಪಾನ, ಉದಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾನ. ಇವು ರಾಜಸವಾದ ಐದು ವಾಯುಗಳು.
ಪ್ರಿಯೆ, ಸಪ್ತಧಾತುಗಳ ವಿಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಇವು ಕ್ರಿಯಾರೂಪಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸೃಷ್ಟಿಯು ರಾಜಸವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಸಾತ್ತ್ವಿಕ್ಯಾ ಮಾಯಯಾ ದೇವಾ ಇಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ ವಿನಿರ್ಮಿತಾಃ । ದಿಶೋ ವಾಯುಶ್ಚ ವರುಣೋಽಶ್ವಿನೌ ಸೂರ್ಯಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ॥೩೧॥
ಏತಾ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ದೇವತಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ । ಅಗ್ನಿರ್ವಿಷ್ಣುಃ ಪ್ರಜಾಪಾಲ ಇಂದ್ರೋ ಮಿತ್ರಶ್ಚ ಪಂಚಮಃ ॥೩೨॥
ಏತಾಃ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ ವೈ ದೇವತಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ । ಸಾತ್ತ್ವಿಕೀ ಸೃಷ್ಟಿರಿತ್ಯುಕ್ತಾ ದಶದೇವಸ್ವರೂಪಿಣೀ ॥೩೩॥
ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ದೇವತೆಗಳು ನಿರ್ಮಿತರಾದರು. ದಿಕ್ಕುಗಳು, ವಾಯು, ವರುಣ, ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅಗ್ನಿ, ವಿಷ್ಣು, ಪ್ರಜಾಪಾಲ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಐದನೆಯವನಾದ ಮಿತ್ರನು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರು.
ಇವರು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹತ್ತು ದೇವಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಏತೇ ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪಾಖ್ಯಾ ಆದಿದೇವಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ । ಯಥಾವಿಧಿ ತಥಾ ಜಾತಾ ಜ್ಞಾನಹೀನಾ ಬಭೂವಿರೇ ॥೩೪॥
ಜ್ಞಾನಹೀನತ್ವದೋಷೇಣ ಸೃಷ್ಟಿಂ ಕರ್ತುಂ ನ ಚ ಕ್ಷಮಾಃ । ತೇಭ್ಯೋ ಜ್ಞಾನಪ್ರದಾನಾರ್ಥಮುಪದೇಶಂ ಪ್ರಚಕ್ರತುಃ ॥೩೫॥
ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪುರುಷಶ್ಚೋಭೌ ಮಂತ್ರಮೇಕಾಕ್ಷರಂ ಪರಮ್ । ಅನುಷ್ಠಾನವಿಧಾಯುಕ್ತಂ ದದತುರ್ಗಣಪಸ್ಯ ತೌ ॥೩೬॥
ಇವರು ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪವೆಂಬ ಆದಿದೇವತೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ವಿಧಿಯಂತೆ ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಜ್ಞಾನರಹಿತರಾಗಿದ್ದರು.
ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ದೋಷದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷರು ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷರು ಇಬ್ಬರೂ ಗಣಪನ ಪರಮ ಏಕಾಕ್ಷರಮಂತ್ರವನ್ನು ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನವಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು.
ತೇ ತತ್ರೈವ ಸ್ಥಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ತಪಶ್ಚಕ್ರುರ್ಮಹದ್ ಭೃಶಮ್ । ತೇನ ಸಂತುಷ್ಟತಾಂ ಯಾತೋ ಗಣೇಶೋ ಗಣವಲ್ಲಭಃ ॥೩೭॥
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತಾಂ ಯಯೌ ತೇಷಾಂ ಸಮೀಪೇ ಸಂಸ್ಥಿತೋ ಮಹಾನ್ । ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹರ್ಷಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ದೇವಾಃ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಪ್ರಚಕ್ರಿರೇ ॥೩೮॥
ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು ಬಹಳ ತೀವ್ರವಾದ ಮಹಾತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅದರಿಂದ ಗಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ಗಣೇಶನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು.
ಆ ಮಹಾಪ್ರಭುವು ಅವರ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
ತತ್ತ್ವಾನ್ಯೂಚುಃ । ನಮಸ್ತೇ ವಕ್ರತುಣ್ಡಾಯ ಭಕ್ತಸಂರಕ್ಷಕಾಯ ಚ । ಸರ್ವಾಧೀಶಾಯ ಸರ್ವಾಯ ಗಣಾನಾಂ ಪತಯೇ ನಮಃ ॥೩೯॥
ಅವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತರೂಪಾಯ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯಾಯ ತೇ ನಮಃ । ಸಮಾಯ ವಿಷಮಾಯೈವ ವಿಘ್ನೇಶಾಯ ನಮೋ ನಮಃ ॥೪೦॥
ಆತ್ಮನೇಽನಾತ್ಮನೇ ತುಭ್ಯಂ ನಿರ್ಗುಣಾಯ ಗುಣಾತ್ಮನೇ । ನಾಮರೂಪಧರಾಯೈವ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಹೀನಾಯ ತೇ ನಮಃ ॥೪೧॥
ಅನಂತೋದರಸಂಸ್ಥಾಯ ನಾನಾಭೋಗಕರಾಯ ಚ । ಭೋಗಹೀನಾಯ ಸರ್ವತ್ರ ಸ್ವಾನಂದಪತಯೇ ನಮಃ ॥೪೨॥
ಮಾಯಾಧಾರಾಯ ವೈ ತುಭ್ಯಂ ಮಾಯಾಹೀನಾಯ ತೇ ನಮಃ । ಮಾಯಿನಾಂ ಮೋಹಕಾರಾಯ ಸರ್ವಜ್ಞಾಯ ಚ ತೇ ನಮಃ ॥೪೩॥
ತತ್ತ್ವಗಳು ಹೇಳಿದವು: ವಕ್ರತುಂಡನಿಗೂ ಭಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಎಲ್ಲರ ಅಧೀಶನೂ ಸರ್ವಸ್ವರೂಪನೂ ಗಣಗಳ ಒಡೆಯನೂ ಆದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಅವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಗಳ ರೂಪವುಳ್ಳ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಮನೂ ವಿಷಮನೂ ಆದ ವಿಘ್ನೇಶನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.†
ಆತ್ಮನೂ ಅನಾತ್ಮನೂ, ನಿರ್ಗುಣನೂ ಗುಣಾತ್ಮನೂ ಆದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾಮರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನೂ ಅವೆರಡರಿಂದಲೂ ರಹಿತನೂ ಆದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಅನಂತ ಉದರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ನಾನಾ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ, ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಭೋಗರಹಿತನಾದ ಸ್ವಾನಂದಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಮಾಯೆಗೆ ಆಧಾರನಾದ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ರಹಿತನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮಾಯಾವಿಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ, ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಧರಾಯೈವ ಸಿದ್ಧೀನಾಂ ಪತಯೇ ನಮಃ । ಸಿದ್ಧಿಹೀನಾಯ ಸಿದ್ಧಾಯ ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಪತಯೇ ನಮಃ ॥೪೪॥
ಜಗನ್ಮಯಾಯ ವೈ ತುಭ್ಯಂ ಜಗದ್ಧೀನಾಯ ತೇ ನಮಃ । ಕರ್ಮಣಾಂ ಫಲದಾತ್ರೇ ಚ ಕರ್ಮರೂಪಾಯ ತೇ ನಮಃ ॥೪೫॥
ಕರ್ಮಹೀನಾಯ ತೇಽಜ್ಞಾನಜ್ಞಾನದಾತ್ರೇ ನಮೋ ನಮಃ । ಜ್ಞಾನಿನಾಂ ಜ್ಞಾನಕರ್ತ್ರೇ ಚ ಜ್ಞಾನಹೀನಾಯ ತೇ ನಮಃ ॥೪೬॥
ಚತುರ್ವಿಧಧರಾಯೈವ ಚತುರ್ವಿಧಮಯಾಯ ಚ । ಚತುರ್ವಿಧವಿಹೀನಾಯ ಸ್ವಸಂವೇದ್ಯಾಯ ತೇ ನಮಃ ॥೪೭॥
ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ, ಸಿದ್ಧಿಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಂದ ರಹಿತನೂ ಸಿದ್ಧನೂ ಸಿದ್ಧಪುರುಷರ ಒಡೆಯನೂ ಆದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಜಗನ್ಮಯನೂ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ರಹಿತನೂ ಆದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ, ಕರ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಕರ್ಮರಹಿತನಾದ, ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ, ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೂ ರಹಿತನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.†
ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ, ನಾಲ್ಕು ವಿಧಮಯನಾದ, ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳಿಂದಲೂ ರಹಿತನಾದ, ಸ್ವಸಂವೇದ್ಯನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಪಾಶಾಂಕುಶಧರಾಯೈವ ದಂತಾಭಯಧರಾಯ ಚ । ಚತುರ್ಭುಜಾಯ ವೈ ಶೂರ್ಪಶ್ರುತಯೇ ತುಂದಿಲಾಯ ಚ ॥೪೮॥
ಮಹತೇ ಚೈಕದಂತಾಯ ಮಹತಾಂ ಚ ಮಹೀಯಸೇ । ಲಘವೇ ಲಘುರೂಪಾಯ ಲಘೂನಾಂ ಲಾಘವೇ ನಮಃ ॥೪೯॥
ಗಜವಕ್ತ್ರಾಯ ದೇವಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಿಣೇ । ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಯೇ ಚೈವ ಬ್ರಹ್ಮದಾತ್ರೇ ನಮೋ ನಮಃ ॥೫೦॥
ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ, ದಂತ ಮತ್ತು ಅಭಯವನ್ನು ಧರಿಸುವ, ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳುಳ್ಳ, ಮೊರದಂತಹ ಕಿವಿಗಳುಳ್ಳ, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯುಳ್ಳ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಮಹಾನಾದ ಏಕದಂತನಿಗೆ, ಮಹತ್ತರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರನಿಗೆ, ಲಘುವಿಗೂ ಲಘುರೂಪನಿಗೂ ಲಘುವಾದವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಲಘುವಾದವನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಗಜಮುಖನಾದ ದೇವನಿಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನಿಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿಗೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ನೀಡುವವನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಕಿಮಸ್ಮಾಭಿಃ ಸ್ತುತಿಃ ಕಾರ್ಯಾ ಹ್ಯಪಾರಗುಣರಾಶಯೇ । ನಮೋ ನಮೋ ಗಣೇಶಾಯ ತ್ವಂ ತುಷ್ಟೋ ಭವ ಸರ್ವದಾ ॥೫೧॥
ಕೃತಾಂಜಲಿಪುಟಾಃ ಸರ್ವೇ ಋಷಯಶ್ಚ ಸ್ಥಿತಾಃ ಪುರಃ । ತಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗಣರಾಜಸ್ತು ಹೃಷ್ಟಃ ಸನ್ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಹ ॥೫೨॥
ಅಪಾರ ಗುಣಗಳ ರಾಶಿಯಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲಿ? ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀನು ಸದಾ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು.
ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಋಷಿಗಳೂ ಕೈಮುಗಿದು ಮುಂದೆ ನಿಂತರು. ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಗಣರಾಜನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
॥ ಓಮಿತಿ ಶ್ರೀಮದಾನ್ತ್ಯೇ ಪುರಾಣೋಪನಿಷದಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮೌದ್ಗಲೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪ್ರಥಮೇ ಖಣ್ಡೇ ವಕ್ರತುಂಡಚರಿತೇ ತತ್ತ್ವಕೃತಸ್ತುತಿವರ್ಣನಂ ನಾಮ ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಮದಾಂತ್ಯ ಪುರಾಣೋಪನಿಷತ್ತಾದ ಶ್ರೀಮನ್ಮೌದ್ಗಲ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪ್ರಥಮ ಖಂಡದ ವಕ್ರತುಂಡಚರಿತೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಕೃತಸ್ತುತಿವರ್ಣನವೆಂಬ ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮುಗಿಯಿತು.