ಹದಿನೈದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ
॥ ಶ್ರೀಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ ॥ ಸೂತ ಉವಾಚ । ಶಿವಸ್ಯ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭಕ್ತಿಭಾವೇನ ತೋಷಿತಃ । ಉವಾಚ ಮಧುರಂ ವಾಕ್ಯಂ ವಿಘ್ನೇಶಸ್ತಂ ಪ್ರಹರ್ಷಯನ್ ॥೧॥
ವಕ್ರತುಂಡ ಉವಾಚ । ಶೃಣು ಶಂಭೋ ಮಹಾಭಾಗ ಮಮ ಮಾಯಾವಿಮೋಹಿತ । ಗಣೇಶೋಽಹಂ ಪುನರ್ದೃಷ್ಟಸ್ತಪಸಾ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾ ॥೨॥
ಯಃ ಪುರಾ ಭವತೋ ದೇವ ವರದಾತಾಽಭವಂ ಪರಃ । ಉಗ್ರೇಣ ತಪಸಾ ತುಷ್ಟೋಽಕರವಂ ಜ್ಞಾನಸಂಯುತಮ್ ॥೩॥
ಮಮೈಷಾ ಸತತಂ ಮಾಯಾ ಪ್ರಮೋಹಯತಿ ಮಾನವಾನ್ । ತೇನ ವಿಸ್ಮರಣಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ತವಾಪಿ ನ ಚ ಸಂಶಯಃ ॥೪॥
ಶ್ರೀಗಣೇಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಶಿವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ವಿಘ್ನೇಶನು ಅವನನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತ ಮಧುರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು.
ವಕ್ರತುಂಡನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾಭಾಗ ಶಂಭುವೇ, ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದವನೇ, ಕೇಳು. ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾದ ನಿನಗೆ ಮತ್ತೆ ದರ್ಶನಕೊಟ್ಟ ಗಣೇಶನೇ ನಾನು.
ದೇವನೇ, ಹಿಂದೆ ನಿನ್ನ ಉಗ್ರತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ನಿನಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಪರಮದೇವನು ನಾನೇ; ನಿನ್ನನ್ನು ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.
ನನ್ನ ಈ ಮಾಯೆಯು ಸದಾ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ನಿನಗೂ ಮರೆವುಂಟಾಯಿತು; ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಶಿವೇ ಮಾಯಾಮೋಹಜಾಲಂ ನಿರಾಕರೋತ್ । ಸರ್ವಂ ಚ ಸ್ಮರಣಂ ತೇನ ಪುನಃ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಶಿವಸ್ಯ ಚ ॥೫॥
ಸರ್ವಂ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಶಿವಸ್ತತ್ರ ಸ್ತೋತುಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ । ತಾವದಂತರ್ಹಿತಂ ಜಾತಂ ರೂಪಂ ಗಣಪತೇಃ ಶುಭಮ್ ॥೬॥
ಪುನರ್ಧ್ಯಾನೇನ ಶಂಭುಃ ಸ ತಮೇವಾಚಿಂತಯನ್ ಸ್ಥಿತಃ । ನಾಪಶ್ಯದ್ ಹೃದಿ ತದ್ರೂಪಂ ತೇನಾಕುಲ ಇವಾಭವತ್ ॥೭॥
ಆಯಯೌ ವಿಷ್ಣುರಭ್ಯಾಶೇ ಸರ್ವಂ ತ್ವಕಥಯಚ್ಛಿವಮ್ । ಅದೃಷ್ಟಂ ತಾದೃಶಂ ರೂಪಂ ಕಥಯಾಮಾಸ ಸೋಽಪಿ ತಮ್ ॥೮॥
ಏವಂ ಪಂಚಾಪ್ಯದೃಷ್ಟ್ವಾ ತದ್ವಿಸ್ಮಿತಾ ಅಭವನ್ ಪರಮ್ । ಏಕತ್ರ ಮಿಲಿತಾ ಜಾತಾಸ್ತುಷ್ಟುವುಸ್ತಂ ಗತಸ್ಮಯಾಃ ॥೯॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಶಿವನನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದ ಮಾಯಾಮೋಹದ ಬಲೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದನು. ಅದರಿಂದ ಶಿವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು.
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡ ಶಿವನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿಯ ಶುಭರೂಪವು ಅಂತರ್ಧಾನವಾಯಿತು.
ಶಂಭುವು ಮತ್ತೆ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಅವನನ್ನೇ ಚಿಂತಿಸುತ್ತ ಕುಳಿತನು. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆ ರೂಪವು ಕಾಣದೆ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡವನಂತಾದನು.
ವಿಷ್ಣುವು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಶಿವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು. ಶಿವನೂ ಅಂತಹ ರೂಪವು ಈಗ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಹೀಗೆ ಐವರಿಗೂ ಆ ರೂಪವು ಕಾಣದೆ ಬಹಳ ವಿಸ್ಮಯವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ ಗರ್ವವನ್ನು ತೊರೆದು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
ಪಂಚ ದೇವಾ ಊಚುಃ । ನಮಸ್ತೇ ವಕ್ರತುಂಡಾಯ ತ್ರಿನೇತ್ರಂ ದಧತೇ ನಮಃ । ಚತುರ್ಭುಜಾಯ ದೇವಾಯ ಪಾಶಾಂಕುಶಧರಾಯ ಚ ॥೧೦॥
ಲಂಬೋದರ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ನಾಭಿಶೇಷಾಯ ತೇ ನಮಃ । ಮಹತೇ ಚೈಕದಂತಾಯ ಶೂರ್ಪಕರ್ಣಾಯ ತೇ ನಮಃ ॥೧೧॥
ಸಿಂದೂರಾರುಣದೇಹಾಯ ರಕ್ತವರ್ಣಧರಾಯ ಚ । ಮಹಾಕಾಯಾಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಯ ಗಣೇಶಾಯ ನಮೋ ನಮಃ ॥೧೨॥
ಸಿದ್ಧಿಬುದ್ಧಿಯುತಾಯೈವ ವಿಭೂತಿಸಹಿತಾಯ ಚ । ಚಿಂತಾಮಣಿಧರಾಯೈವ ತಥಾ ಚಿಂತಾಮಣೇ ನಮಃ ॥೧೩॥
ಐದು ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು: ವಕ್ರತುಂಡನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳ ದೇವನಿಗೂ ಪಾಶಾಂಕುಶಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಲಂಬೋದರನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಷನನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮಹತ್ತಾದ ಏಕದಂತನಿಗೂ ಮೊರದಂಥ ಕಿವಿಗಳ ನಿನಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.†
ಸಿಂಧೂರದ ಅರುಣದೇಹದವನಿಗೆ, ಕೆಂಪುಬಣ್ಣವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ, ಮಹಾಕಾಯನಿಗೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ವರೂಪನಿಗೆ, ಗಣೇಶನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಸಿದ್ಧಿಬುದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನಿಗೆ, ವಿಭೂತಿಗಳೊಡನೆ ಇರುವವನಿಗೆ, ಚಿಂತಾಮಣಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಚಿಂತಾಮಣಿಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಅವ್ಯಕ್ತಾಯ ಪರೇಶಾಯ ಪರೇಷಾಂ ಚ ಪರಾಯ ತೇ । ಮನೋವಾಣೀವಿಹೀನಾಯ ವಿಘ್ನೇಶಾಯ ನಮೋ ನಮಃ ॥೧೪॥
ನಾನಾಮಾಯಾಧರಾಯೈವ ಮಾಯಿನಾಂ ಮೋಹಕಾರಿಣೇ । ಹೇರಂಬಾಯ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾಂ ಪತಯೇ ನಮಃ ॥೧೫॥
ದರ್ಶಯಸ್ವ ನಿಜಂ ರೂಪಂ ಭಕ್ತೇಭ್ಯಃ ಪ್ರೀತಿದಾಯಕಮ್ । ಸನಾಥಾ ಹಿ ವಯಂ ತೇನ ಸರ್ವನಾಥಾಯ ತೇ ನಮಃ ॥೧೬॥
ಅವ್ಯಕ್ತನಿಗೆ, ಪರಮೇಶನಿಗೆ, ಪರವಾದವರಿಗಿಂತಲೂ ಪರನಾದ ನಿನಗೆ, ಮನಸ್ಸುಮಾತುಗಳಿಗೆ ಮೀರಿದ ವಿಘ್ನೇಶನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ನಾನಾ ಮಾಯೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನಿಗೆ, ಮಾಯಾವಿಗಳನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸುವವನಿಗೆ, ಹೇರಂಬನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಬ್ರಹ್ಮಗಳ ಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸು. ಅದರಿಂದ ನಾವು ಸನಾಥರಾಗುವೆವು. ಸರ್ವನಾಥನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಸ್ತುವತಾಂ ತು ಪುರಃ ಪ್ರಾದುರಾಸೀದ್ದೇವೋ ಗಜಾನನಃ । ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದಂಡವತ್ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಣತಾ ಭಕ್ತಿಭಾವತಃ ॥೧೭॥
ತಾನುತ್ಥಾಪ್ಯ ಸ್ವಯಂ ಢುಂಢಿರ್ವಚನಂ ಚೇದಮಬ್ರವೀತ್ । ಸ್ತೋತ್ರೇಣ ಭಾವಿತೋ ದೇವಾಃ ಪ್ರೀತೋ ವೋ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥೧೮॥
ಯಃ ಪಠೇತ್ ಸ್ತೋತ್ರಮೇತದ್ವೈ ಸ ಮೇ ಮಾನ್ಯೋ ಭವೇತ್ ಸುರಾಃ । ವಾಂಛಿತಂ ಪೂರಯಿಷ್ಯಾಮ್ಯಂತೇ ಮೇ ಸಾಯುಜ್ಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥೧೯॥
ಅವರು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿರಲು ದೇವನಾದ ಗಜಾನನನು ಎದುರು ಪ್ರಕಟನಾದನು. ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ದಂಡವತ್ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು.
ಢುಂಢಿಯು ಸ್ವತಃ ಅವರನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ ಹೇಳಿದನು: ದೇವತೆಗಳೇ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಭಾವಿತನಾಗಿ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
ದೇವತೆಗಳೇ, ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು ನನಗೆ ಮಾನ್ಯನಾಗುವನು. ಅವನ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವೆ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ನನ್ನ ಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.
ಶೃಣುಧ್ವಂ ಮೇ ವಚೋ ರಮ್ಯಂ ಮಾ ಗರ್ವಂ ಕುರುತ ಪ್ರಿಯಾಃ । ಭವಂತೋ ಮದಧೀನಾಶ್ಚ ಕಲಾಂಶಾ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥೨೦॥
ಕ್ರೀಡಾರ್ಥಂ ನಿರ್ಮಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ಸ್ಪರ್ಧಮಾನಾಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ । ಕಿಮರ್ಥಂ ಮನಸಿ ಭ್ರಾಂತಾ ಜಾತಾಃ ಪೂರ್ಣಾತ್ಮಕಾ ಅಪಿ ॥೨೧॥
ಶ್ರಾವ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಂ ರಹಸ್ಯಂ ಯನ್ಮದೀಯಂ ತೇನ ಭಾವಿತಾಃ । ಸದಾ ಮೋಹವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಾ ಭವಿತಾರಶ್ಚ ಮತ್ಸಮಾಃ ॥೨೨॥
ಪ್ರಿಯರೇ, ನನ್ನ ಮನೋಹರಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರಿ; ಗರ್ವಪಡಬೇಡಿರಿ. ನೀವು ನನ್ನ ಅಧೀನರಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಕಲಾಂಶಗಳಾಗಿಯೂ ಇದ್ದೀರಿ; ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
ಕ್ರೀಡೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀವು ಪೂರ್ಣಾತ್ಮಕರಾಗಿದ್ದರೂ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಭ್ರಾಂತರಾದಿರಿ?
ನಾನು ಹೇಳುವ ರಹಸ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಅದರಿಂದ ಭಾವಿತರಾಗಿ ಸದಾ ಮೋಹದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ನನಗೆ ಸಮಾನರಾಗುವಿರಿ.
॥ ಓಮಿತಿ ಶ್ರೀಮದಾನ್ತ್ಯೇ ಪುರಾಣೋಪನಿಷದಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮೌದ್ಗಲೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪ್ರಥಮೇ ಖಂಡೇ ವಕ್ರತುಂಡಚರಿತೇ ಗಣೇಶಪ್ರಸನ್ನಭಾವೋ ನಾಮ ಪಂಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಮದಾಂತ್ಯ ಪುರಾಣೋಪನಿಷತ್ತಾದ ಶ್ರೀಮನ್ಮೌದ್ಗಲ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪ್ರಥಮ ಖಂಡದ ವಕ್ರತುಂಡಚರಿತೆಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶಪ್ರಸನ್ನಭಾವವೆಂಬ ಹದಿನೈದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮುಗಿಯಿತು.