ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ
॥ ಶ್ರೀಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ ॥ ಶಿವ ಉವಾಚ । ಶೃಣು ದೇವಿ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಜ್ಜಾತಂ ಚಾದ್ಭುತಂ ತತಃ । ಗಣೇಶಮಾಯಾಮೋಹೇನ ಮೋಹಿತಾನಾಂ ಚರಿತ್ರಕಮ್ ॥೧॥
ಶಿವಸ್ಯ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಿಷ್ಣುರ್ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಬ್ರವೀತ್ । ವರಂ ವೃಣು ವಿರಿಂಚ ತ್ವಾಂ ಶಿವಾತ್ಪುತ್ರೋ ಭವೇತಿ ಮೇ ॥೨॥
ತವ ಪುತ್ರಃ ಶಿವೋ ಜಾತಸ್ತೇನ ಮೇ ಪೌತ್ರತಾಂ ಗತಃ । ಉಭಯೋಃ ಸಫಲಂ ಪೂರ್ಣಂ ವಾಂಛಿತಂ ಜಾತಮದ್ಭುತಮ್ ॥೩॥
ವಿಷ್ಣೋರ್ವಚನಮಾಕರ್ಣ್ಯ ವಿಧಿಃ ಶಂಕರಮಬ್ರವೀತ್ । ಮಮ ಪುತ್ರೋ ಭವ ತ್ವಂ ವೈ ವರ ಏಷ ವೃತೋ ಮಯಾ ॥೪॥
ವಿಷ್ಣುನಾಪಿ ತದೇವೋಕ್ತಂ ತಥಾ ವೈ ಶಂಕರೋಽಬ್ರವೀತ್ । ತವ ಭಾಲಾದ್ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ರುದ್ರೋಽಹಂ ತ್ವಂಶತೋ ವಿಧೇ ॥೫॥
ಶ್ರೀಗಣೇಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶಿವನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವಿ, ಕೇಳು. ನಂತರ ನಡೆದ ಅದ್ಭುತವನ್ನೂ ಗಣೇಶಮಾಯೆಯ ಮೋಹದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದವರ ಚರಿತೆಯನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಶಿವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಷ್ಣುವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ವಿರಿಂಚನೇ, ಶಿವನಿಂದ “ನೀನು ನನ್ನ ಮಗನಾಗು” ಎಂಬ ವರವನ್ನು ವರಿಸು.†
ಶಿವನು ನಿನ್ನ ಮಗನಾದರೆ ನನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಬಯಕೆಯೂ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಧಿಯು ಶಂಕರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ನೀನು ನನ್ನ ಮಗನಾಗು; ಇದೇ ನಾನು ವರಿಸಿದ ವರ.
ವಿಷ್ಣುವೂ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದನು: ವಿಧಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಹಣೆಯಿಂದ ನಾನು ಅಂಶರೂಪವಾಗಿ ರುದ್ರನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವೆ.
ಶಿವಸ್ಯ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸಂತುಷ್ಟೌ ವಿಧಿಮಾಧವೌ । ಊಚತುಃ ಶಂಕರಂ ತತ್ರ ಸ್ನೇಹಾತ್ತಂ ಭಾವಪೂರ್ವಕಮ್ ॥೬॥
ವಿರಿಂಚಿವಚ್ಛಿವ ಪಶ್ಯ ತ್ವಮೈಶ್ವರ್ಯಂ ಚಾವಯೋಃ ಪೃಥಕ್ । ತೇನ ತುಷ್ಟೌ ಮಹಾದೇವ ಭವಿಷ್ಯಾವೋ ನ ಸಂಶಯಃ ॥೭॥
ತಯೋರ್ಯದೈಶ್ವರಂ ಭಾವಂ ಶಿವೋಽಪಿ ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುಷಾ । ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಾಂತಂ ಜಗಾಮಾಸೌ ತೌ ಪುನಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಹ ॥೮॥
ಭವತೋರ್ಮಹಿಮಾನಂ ಚಾಪಾರಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಶಾಶ್ವತಮ್ । ವಯಂ ತ್ರಯಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ಈಶ್ವರಾಃ ಸರ್ವತಃ ಪರಾಃ ॥೯॥
ಶಿವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತುಷ್ಟರಾದ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಮಾಧವರು ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಭಾವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಶಿವನೇ, ವಿರಿಂಚನು ನೋಡಿದಂತೆ ನೀನೂ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡು. ಮಹಾದೇವನೇ, ಅದರಿಂದ ನಾವು ಸಂತುಷ್ಟರಾಗುವೆವು; ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
ಶಿವನೂ ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ಇಬ್ಬರ ಈಶ್ವರಭಾವವನ್ನು ಕಂಡನು. ಅದರ ಅಂತ್ಯವು ಸಿಗದೆ ಮತ್ತೆ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಯು ಅಪಾರವೂ ಶಾಶ್ವತವೂ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ. ನಾವು ಮೂವರೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮರಾದ ಈಶ್ವರರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನಂತರೇ ತತ್ರಾಜಗಾಮ ಸ ದಿವಾಕರಃ । ತೇಜೋರಾಶಿಃ ಸದಾತ್ಮಾ ಚ ಪೃಚ್ಛತಿ ಸ್ಮ ಸಮಾಹಿತಃ ॥೧೦॥
ಕಿಮರ್ಥಂ ಸ್ಮರಣಂ ದೇವಾ ಮದೀಯಂ ಕೃತಮಾದರಾತ್ । ತನ್ಮೇ ಕಥಯತ⟦…⟧ ತ್ವಾಗತೋಽಹಂ ಸ್ನೇಹತಃ ಪರಮ್ ॥೧೧॥
ಭಾನೋರ್ವಚನಮಾಕರ್ಣ್ಯ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಸ್ತೇ ತ್ರಯೋ ಭೃಶಮ್ । ಊಚುಃ ಪ್ರಸನ್ನಭಾವೇನೈಶ್ವರ್ಯಂ ತೇ ದರ್ಶಯ ಪ್ರಭೋ ॥೧೨॥
ಈ ಮಧ್ಯೆ ತೇಜೋರಾಶಿಯೂ ಸದಾತ್ಮನೂ ಆದ ದಿವಾಕರನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಕೇಳಿದನು.
ದೇವತೆಗಳೇ, ನನ್ನನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಏಕೆ ಸ್ಮರಿಸಿದಿರಿ? ಅದನ್ನು ಹೇಳಿರಿ. ನಾನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.†
ಭಾನುವಿನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಮೂವರೂ ಬಹಳ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಪ್ರಸನ್ನಭಾವದಿಂದ ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರಭುವೇ, ನಿನ್ನ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸು.
ತೇಷಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಗಿರಂ ಸೌಮ್ಯಾಂ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ರೂಪಕಮ್ । ತೇಜೋಮಯಮಪಾರಂ ಯಚ್ಚರಾಚರಮಯಂ ಮಹತ್ ॥೧೩॥
ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ತೇಜಸಾ ಸರ್ವೇ ನಿಷ್ಪ್ರಭಾಸ್ತೇ ತ್ರಯಃ ಕೃತಾಃ । ಪ್ರಣಷ್ಟದೃಷ್ಟಯೋ ಜಾತಾ ನ ಶೇಕುರ್ದ್ರಷ್ಟುಮಂಜಸಾ ॥೧೪॥
ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಚ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚರಾಚರತನುಂ ಪ್ರಭುಮ್ । ಅಪಾರರೂಪಂ ಭಾಸ್ವಂತಂ ನತಾಸ್ತಂ ಸ್ನೇಹಭಾವತಃ ॥೧೫॥
ದರ್ಶಯಿತ್ವಾ ತಥಾತ್ಮಾನಂ ಸೌಮ್ಯರೂಪೋಽಯಮಾಽಭವತ್ । ತಮೂಚುಸ್ತೇ ತ್ರಯೋ ದೇವಾ ನಾಂತಂ ದದೃಶಿಮ ಪ್ರಭೋ ॥೧೬॥
ಅವರ ಸೌಮ್ಯಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ತೇಜೋಮಯವೂ ಅಪಾರವೂ ಚರಾಚರಮಯವೂ ಮಹತ್ತಾದುದೂ ಆದ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.
ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೂವರೂ ನಿಷ್ಪ್ರಭರಾದರು. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯು ಮರೆಯಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲಾರದವರಾದರು.
ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆ ಚರಾಚರಶರೀರದ ಪ್ರಭುವನ್ನು, ಅಪಾರರೂಪದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನನ್ನು ಕಂಡು ಸ್ನೇಹಭಾವದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು.
ಹೀಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಅವನು ಸೌಮ್ಯರೂಪಿಯಾದನು. ಮೂವರು ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರಭುವೇ, ನಿನ್ನ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
ಅಸ್ಮಾಕಮಪಿ ಪಶ್ಯ ತ್ವಮೈಶ್ವರ್ಯಂ ಸ್ನೇಹಭಾವತಃ । ತೇಷಾಂ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರವಿರ್ಹೃಷ್ಟೋ ಬಭೂವ ಹ ॥೧೭॥
ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟ್ಯಾ ರವಿಸ್ತೇಷಾಮೈಶ್ವರ್ಯಂ ದೃಷ್ಟವಾನ್ ಪರಮ್ । ಉವಾಚ ಪ್ರಣತೋ ಭೂತ್ವಾ ವಿಸ್ಮಿತಶ್ಚೇತಸಾ ಭೃಶಮ್ ॥೧೮॥
ಭವಂತೋಽಪಿ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ನಾಂತಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವತಃ । ಯುಷ್ಮಾಕಮೈಶ್ವರಂ ಭಾವಮದ್ಭುತಂ ದೃಷ್ಟವಾನಹಮ್ ॥೧೯॥
ವಯಂ ಸರ್ವೇಶ್ವರಾಃ ಸರ್ವೇ ಭಗವಂತಃ ಸನಾತನಾಃ । ನ್ಯೂನಾಧಿಕಂ ಕಲಾಮಾತ್ರಂ ವಿದ್ಯತೇ ನೈವ ನಿಶ್ಚಿತಮ್ ॥೨೦॥
ನಮ್ಮ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡು. ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ರವಿಯು ಹರ್ಷಗೊಂಡನು.
ರವಿಯು ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರ ಪರಮೈಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡನು. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದನು.
ನೀವೂ ಮಹಾತ್ಮರು; ಯಾವ ಕಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿಮ್ಮ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಅದ್ಭುತವಾದ ಈಶ್ವರಭಾವವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ.
ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸರ್ವೇಶ್ವರರೂ ಸನಾತನ ಭಗವಂತರೂ ಆಗಿದ್ದೇವೆ. ಸ್ವಲ್ಪಮಾತ್ರವೂ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲವೆಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ.
ತಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷಣೇ ಸ್ವಯಂ ಶಕ್ತಿರಾಗತಾ ಮೋಹಿನೀ ಪರಾ । ಉವಾಚ ತಾನ್ ಪ್ರಸನ್ನಾ ಮೇ ಕಿಮರ್ಥಂ ಸ್ಮರಣಂ ಕೃತಮ್ ॥೨೧॥
ತಾಮೂಚುಸ್ತೇ ಚ ಚತ್ವಾರೋ ದೇವಾಃ ಸ್ನೇಹೇನ ಭಾವಿತಾಃ । ದರ್ಶಯಸ್ವ ಮಹಾದೇವಿ ಐಶ್ವರ್ಯಂ ಕೀದೃಶಂ ತವ ॥೨೨॥
ಇತ್ಯುಕ್ತಾ ಸಾ ಸ್ವರೂಪಂ ತದ್ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಸುಂದರಮ್ । ಚರಾಚರಮಯಂ ಪೂರ್ಣಂ ಸ್ಥೂಲಸೂಕ್ಷ್ಮಾದಿಭಿರ್ಯುತಮ್ ॥೨೩॥
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರೂಪಂ ತದೀಯಂ ವೈ ಭ್ರಾಂತಾಸ್ತೇ ಶರಣಂ ಯಯುಃ । ನಾಂತಂ ದದೃಶಿಮಾರ್ಯೇ ತೇ ರೂಪಸ್ಯ ಮಹತಃ ಕಿಲ ॥೨೪॥
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪರಮಮೋಹಿನಿಯಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಳು. ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದಳು: ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಸ್ಮರಿಸಿದಿರಿ?
ಆ ನಾಲ್ವರು ದೇವತೆಗಳು ಸ್ನೇಹಭಾವದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಮಹಾದೇವಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಐಶ್ವರ್ಯವು ಹೇಗಿದೆಯೆಂದು ತೋರಿಸು.
ಹೀಗೆ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅವಳು ಚರಾಚರಮಯವೂ ಪೂರ್ಣವೂ ಸ್ಥೂಲಸೂಕ್ಷ್ಮಾದಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದುದೂ ಸುಂದರವೂ ಆದ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಳು.
ಅವಳ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಭ್ರಾಂತರಾದ ಅವರು ಶರಣುಹೋಗಿ ಹೇಳಿದರು: ಆರ್ಯೆಯೇ, ನಿನ್ನ ಮಹತ್ತಾದ ರೂಪದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
ಸೌಮ್ಯರೂಪಾ ತದಾ ಜಾತಾ ತಾಮೂಚುಃ ಪಶ್ಯ ಭಾವತಃ । ಅಸ್ಮಾಕಂ ದೇವಿ ಚೈಶ್ವರ್ಯಂ ಕೀದೃಶಾ ವಯಮೇವ ಚ ॥೨೫॥
ತೇಷಾಂ ವಚನಮಾಕರ್ಣ್ಯ ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಸ್ಮ ಪಶ್ಯತಿ । ನಾಂತಂ ಜಗಾಮ ತೇಷಾಂ ವೈ ನತಾ ಸಾ ತಾನ್ವಿಶೇಷತಃ ॥೨೬॥
ಉವಾಚ ಸ್ನೇಹಭಾವೇನ ನಾಂತಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಕುತ್ರಚಿತ್ । ಭವಂತೋಽಪಿ ಮಹಾತ್ಮಾನ ಈಶ್ವರಾಃ ಪೂರ್ಣಭಾವತಃ ॥೨೭॥
ವಯಂ ಪಂಚ ಸಮಾ ನಾಥಾ ನಾಂತರಂ ದೃಶ್ಯತೇ ಕ್ವಚಿತ್ । ಕಃ ಸಮರ್ಥೋ ಭವೇದ್ದೇವೋ ನಿಶ್ಚಯೋ ನೈವ ದೃಶ್ಯತೇ ॥೨೮॥
ಅವಳು ಸೌಮ್ಯರೂಪಿಯಾದಾಗ ಅವರು ಹೇಳಿದರು: ದೇವಿ, ನಮ್ಮ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ ನಾವು ಹೇಗಿದ್ದೇವೆಂಬುದನ್ನೂ ಭಾವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೋಡು.
ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಳು ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಳು. ಅವರ ಅಂತ್ಯವು ಸಿಗದೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು.
ಸ್ನೇಹಭಾವದಿಂದ ಹೇಳಿದಳು: ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಿಮ್ಮ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ನೀವೂ ಮಹಾತ್ಮರೂ ಪೂರ್ಣಭಾವದಿಂದ ಈಶ್ವರರೂ ಆಗಿದ್ದೀರಿ.
ನಾವು ಐವರೂ ಸಮಾನರಾದ ನಾಥರು; ಎಲ್ಲಿಯೂ ಭೇದವು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವ ದೇವನು ಸರ್ವಸಮರ್ಥನೆಂಬ ನಿಶ್ಚಯವು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಗಣೇಶಮಾಯಯಾ ಭ್ರಾಂತಾ ಅವದಂಸ್ತೇ ಪರಸ್ಪರಮ್ । ಪ್ರಭುರೇಕಶ್ಚ ಸರ್ವತ್ರ ವೇದೇ ವೈ ಪಠ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ ॥೨೯॥
ಪ್ರಭವಃ ಪಂಚ ಕುತ್ರಾಪಿ ನೋಕ್ತಾಃ ಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಸಂಮತಾಃ । ಅತಃ ಕೋಽಪಿ ಪ್ರಭುರ್ಭಾವ್ಯಃ ಸ ಚ ವೈ ಕುತ್ರ ವರ್ತತೇ ॥೩೦॥
ಗಣೇಶಮಾಯೆಯಿಂದ ಭ್ರಾಂತರಾಗಿ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಳಿದರು: ವೇದದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಒಬ್ಬನೇ ಪ್ರಭುವೆಂದು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಐದು ಪ್ರಭುಗಳಿದ್ದಾರೆಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಒಪ್ಪಿ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಭುವಿರಬೇಕು; ಅವನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ?
ಏವಂ ವಿವಾದೇ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೇ ವಿಸ್ಮೃತಂ ಜ್ಞಾನಮಾದ್ಯಕಮ್ । ಗಾಣೇಶಂ ಚಿತ್ತಚಾಂಚಲ್ಯಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಜಗ್ಮುಃ ಪ್ರಭಾವತಃ ॥೩೧॥
ನ ಕಿಂಚಿದ್ದದೃಶುಸ್ತತ್ರಾಧೋ ಭಾಗೇ ಪ್ರಯಯುಸ್ತತಃ । ಏವಂ ದಶ ದಿಶೋ ಭ್ರಾಂತಾಃ ಪಶ್ಯಂತಸ್ತೇ ಪರಸ್ಪರಮ್ ॥೩೨॥
ನ ಕಿಂಚಿದ್ದದೃಶುಸ್ತತ್ರ ಸ್ಥಿತಾ ಏಕತ್ರ ತೇ ಪುನಃ । ಯೋಗಮಾರ್ಗೇಣ ಚಿತ್ತೇ ಸ್ವೇ ಧ್ಯಾನಂ ಚಕ್ರುಃ ಕ್ರಮೇಣ ಚ ॥೩೩॥
ಬ್ರಹ್ಮಾಽಭೇದಸ್ವರೂಪಂ ತೇ ಲೇಭಿರೇ ಯೋಗಭಾವತಃ । ಏಕೀಭೂತಾ ಇವಾತ್ಮಾನಃ ಶಾಂತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಸ್ವಭಾವತಃ ॥೩೪॥
ಹೀಗೆ ವಿವಾದವುಂಟಾದಾಗ ಚಿತ್ತಚಾಂಚಲ್ಯದಿಂದ ಗಣೇಶನ ಕುರಿತ ಆದ್ಯಜ್ಞಾನವು ಮರೆತುಹೋಯಿತು. ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
ಅಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ಕಾಣದೆ ನಂತರ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡುತ್ತ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಲೆದರು.
ಅಲ್ಲಿಯೂ ಏನನ್ನೂ ಕಾಣದೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಯೋಗಮಾರ್ಗದಿಂದ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದರು.
ಯೋಗಭಾವದಿಂದ ಅವರು ಅಭೇದಸ್ವರೂಪ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಆತ್ಮಗಳು ಒಂದಾದವರಂತೆ ಸ್ವಭಾವತಃ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
ತತಸ್ತಾನ್ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಯೋಗಿಧ್ಯೇಯಮನುತ್ತಮಮ್ । ಸ್ವರೂಪಂ ಗಣರಾಜಸ್ತು ಹೃದಯೇ ಸಂಸ್ಥಿತಂ ಪರಮ್ ॥೩೫॥
ಚತುರ್ಭುಜಂ ತ್ರಿನೇತ್ರಂ ತಚ್ಛುಂಡಾದಂಡವಿರಾಜಿತಮ್ । ಏಕದಂತಂ ಶೂರ್ಪಕರ್ಣಂ ವಕ್ರತುಂಡಂ ಮಹೋದರಮ್ ॥೩೬॥
ರಕ್ತವರ್ಣಂ ಮಹಾಕಾಯಂ ಸಿಂದೂರಲಿಪ್ತಮೇವ ಚ । ನಾಭಿಶೇಷಂ ಕಿರೀಟಾದಿನಾನಾಭೂಷಣಶೋಭಿತಮ್ ॥೩೭॥
ಸಿದ್ಧಿಬುದ್ಧಿಯುತಂ ಪೂರ್ಣಂ ವಿಭೂತಿಭಿರುಪಾಸಿತಮ್ । ಚಿಂತಾಮಣಿಂ ಮಣಿಂ ಚೈವ ದಧತ್ತು ಹೃದಯೇ ಶುಭಮ್ ॥೩೮॥
ಪ್ರಸನ್ನವದನಂ ಭಕ್ತಾನುಗ್ರಹಾಣಾಂ ಪ್ರಕಾರಕಮ್ । ಹೃದಿ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಭವನ್ನೇವ ವಿಸ್ಮಿತಾಸ್ತೇ ಸುರಾಃ ಪ್ರಿಯೇ ॥೩೯॥
ನಂತರ ಗಣರಾಜನು ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಿಸುವ, ಅನುಪಮವೂ ಪರಮವೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದುದೂ ಆದ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತೋರಿಸಿದನು.
ಆ ರೂಪವು ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳು, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಸೊಂಡಿಲದಂಡದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು; ಏಕದಂತವೂ ಮೊರದಂಥ ಕಿವಿಗಳೂ ವಕ್ರತುಂಡವೂ ಮಹೋದರವೂ ಉಳ್ಳದ್ದಾಗಿತ್ತು.
ಅದು ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ ಮಹಾಕಾಯವಾಗಿದ್ದು ಸಿಂಧೂರವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು; ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಷನನ್ನು ಹೊಂದಿ ಕಿರೀಟಾದಿ ನಾನಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು.†
ಸಿದ್ಧಿಬುದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪೂರ್ಣರೂಪವು ವಿಭೂತಿಗಳಿಂದ ಉಪಾಸಿತವಾಗಿತ್ತು. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶುಭವಾದ ಚಿಂತಾಮಣಿ ರತ್ನವನ್ನು ಧರಿಸಿತ್ತು.
ಪ್ರಿಯೆಯೇ, ಪ್ರಸನ್ನಮುಖದಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಆ ರೂಪವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ದೇವತೆಗಳು ವಿಸ್ಮಿತರಾದರು.†
ತಮಾದೌ ಶಂಕರಸ್ಯೈವ ಹೃದಿ ಪ್ರಕಟತಾಂ ಗತಃ । ತಂ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಸ್ವಯಂ ಶಂಭುಃ ಕೋ ಭವಾನ್ ವದ ಮೇ ಪ್ರಭೋ ॥೪೦॥
ಶಾಂತಿಯೋಗೇನ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಃ ಕಿಂ ನ ಬ್ರಹ್ಮಪತಿಃ ಪರಃ । ಕಥಯಸ್ವ ಮಹಾಭಾಗ ತ್ವಾಂ ನ ಜಾನಾಮಿ ತತ್ತ್ವತಃ ॥೪೧॥
ಮೊದಲು ಶಂಕರನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಪ್ರಕಟನಾದನು. ಶಂಭುವು ಸ್ವತಃ ಕೇಳಿದನು: ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ಯಾರು? ನನಗೆ ಹೇಳು.†
ಶಾಂತಿಯೋಗದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪರಮಬ್ರಹ್ಮಪತಿಯೇ ನೀನಲ್ಲವೇ? ಮಹಾಭಾಗನೇ, ಹೇಳು; ನಿನ್ನನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ನಾನು ತಿಳಿಯಲಾರೆ.
॥ ಓಮಿತಿ ಶ್ರೀಮದಾನ್ತ್ಯೇ ಪುರಾಣೋಪನಿಷದಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮೌದ್ಗಲೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪ್ರಥಮೇ ಖಂಡೇ ವಕ್ರತುಂಡಚರಿತೇ ಗಣೇಶಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೋ ನಾಮ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಮದಾಂತ್ಯ ಪುರಾಣೋಪನಿಷತ್ತಾದ ಶ್ರೀಮನ್ಮೌದ್ಗಲ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪ್ರಥಮ ಖಂಡದ ವಕ್ರತುಂಡಚರಿತೆಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವೆಂಬ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮುಗಿಯಿತು.