ಹತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ
॥ ಶ್ರೀಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ ॥ ಪಾರ್ವತ್ಯುವಾಚ । ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಸರ್ವೇಶ ವಿರಾಜಶ್ಚ ಸ್ವರೂಪಕಮ್ । ಕೀದೃಶೋಽಯಂ ಮಹಾಭಾಗ ತನ್ಮೇ ಕಥಯ ಶಂಕರ ॥೧॥
ಶಿವ ಉವಾಚ । ಪಂಚಕೋಟಿ⟦…⟧ವಿಸ್ತಾರೇ ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಮಂತತಃ । ತಸ್ಯ ದೇಹೇ ಚ ಭೂತಾನಿ ಸ್ಥಾವರಾಣಿ ಚರಾಣಿ ಚ ॥೨॥
ಸಂಸ್ಥಿತಾನಿ ಚ ಸರ್ವಾಣಿ ಭುವನಾನಿ ಚತುರ್ದಶ । ತತ್ತೇಽಹಂ ಸಂಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಮಾಹಿತಮನಾಃ ಶೃಣು ॥೩॥
ಶ್ರೀಗಣೇಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದಳು: ಸರ್ವೇಶನೇ, ಮಹಾಭಾಗನೇ, ವಿರಾಟನ ಸ್ವರೂಪವು ಎಂತಹುದೆಂದು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಶಂಕರನೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
ಶಿವನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಐದು ಕೋಟಿ ಯೋಜನಗಳ ವಿಸ್ತಾರವುಳ್ಳ ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಚರ ಜೀವಿಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ.†
ಹದಿನಾಲ್ಕು ಭುವನಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಅವನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಏಕಾಗ್ರಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೇಳು.
ಪಾದಯೋಸ್ತಸ್ಯ ಪಾತಾಲಂ ಗುಲ್ಫೇ ತಸ್ಯ ರಸಾತಲಮ್ । ಪಾರ್ಷ್ಣ್ಯೋರ್ಮಹಾತಲಂ ತಸ್ಯ ಜಂಘಯೋಶ್ಚ ತಲಾತಲಮ್ ॥೪॥
ಸುತಲಂ ಜಾನುಭಾಗೇಽಸ್ಯ ವಿತಲಂ ತೂರುಮಂಡಲೇ । ಅತಲಂ ಕಟಿಸಂಧೌ ಚ ಕಟ್ಯಾಂ ಭೂಲೋಕಸಂಸ್ಥಿತಿಃ ॥೫॥
ನಾಭೌ ತಸ್ಯ ಭುವರ್ಲೋಕಃ ಸ್ವರ್ಲೋಕಶ್ಚ ಹೃದಿ ಸ್ಥಿತಃ । ಮಹರ್ಲೋಕಶ್ಚ ಕಂಠೇ ವೈ ಜನೋ ಲೋಕೋ ಮುಖೇ ಸ್ಥಿತಃ ॥೬॥
ತಪೋ ಲೋಕೋ ಲಲಾಟೇ ಚ ಸತ್ಯಲೋಕಃ ಶಿರಃಸ್ಥಿತಃ । ಏತಾವದ್ದೇಹರೂಪೋ ವೈ ವಿರಾಟ್ ಸ ಪುರುಷೋ ಮಹಾನ್ ॥೭॥
ಅವನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತಾಳ, ಕಣಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ರಸಾತಳ, ಹಿಮ್ಮಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾತಳ ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ ಜಂಘೆಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾತಳ ಇವೆ.
ಅವನ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುತಳ, ತೊಡೆಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿತಳ, ಸೊಂಟದ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಅತಳ ಮತ್ತು ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ಭೂಲೋಕವು ನೆಲೆಸಿವೆ.
ಅವನ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಭುವರ್ಲೋಕ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಲೋಕ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಲೋಕ ಮತ್ತು ಮುಖದಲ್ಲಿ ಜನಲೋಕ ನೆಲೆಸಿವೆ.
ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತಪೋಲೋಕ, ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಲೋಕ ಇವೆ. ಇಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ದೇಹರೂಪವುಳ್ಳವನೇ ಆ ಮಹಾಪುರುಷನಾದ ವಿರಾಟ್.
ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷಶೋಭಾಢ್ಯಃ ಸಹಸ್ರಾನನಪಾದವಾನ್ । ಸಹಸ್ರಹಸ್ತಕರ್ಣಃ ಸ ಸಹಸ್ರೋದರವಾನ್ ಪ್ರಭುಃ ॥೮॥
ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ಯಭಾವೇನ ಸ್ಥಿತೋಽಸೌ ಪರಮೇಶ್ವರಃ । ಮರ್ತ್ಯೇಷ್ವದ್ಭುತಭೋಕ್ತಾ ಚ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶೇನ ವರ್ತತೇ ॥೯॥
ತಸ್ಯಾಂತರೇ ಸ್ಥಿತಂ ರೂಪಂ ನಾಮ್ನಾ ಹೈರಣ್ಯಗರ್ಭಕಮ್ । ಏತಾದೃಶಂ ತಥಾ ರೂಪಂ ವಿಶ್ವರೂಪಂ ವಿರಾಜತಿ ॥೧೦॥
ಆ ಪ್ರಭುವು ಸಾವಿರ ತಲೆಗಳ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನೂ ಸಾವಿರ ಮುಖಗಳು, ಪಾದಗಳು, ಕೈಗಳು, ಕಿವಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದರಗಳುಳ್ಳವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಮರ್ತ್ಯರಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಭೋಕ್ತನಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅವನ ಒಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ರೂಪವು ಹೈರಣ್ಯಗರ್ಭಕವೆಂಬ ಹೆಸರಿನದು. ಹೀಗೆ ಇಂತಹ ವಿಶ್ವರೂಪವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
⟦…⟧ವೈಶ್ವಾನರಶ್ಚಾಯಂ ಜಾಗ್ರದ್ವೈರಾಟಸಂಜ್ಞಿತಃ । ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಕೋಶಸ್ಥಃ ಸ್ವಪ್ನವೈರಾಟಧಾರಕಃ ॥೧೧॥
ಉಭಯೋಃ ಸಮಭಾವೇನ ಬಾಹ್ಯಾಂತರಸ್ವರೂಪತಃ । ಈಶ್ವರೋ ನಾಮ ವೈರಾಟಃ ಸುಷುಪ್ತೇರ್ಧಾರಕೋ ಬಭೌ ॥೧೨॥
ತ್ರಿವಿಧಂ ಯದ್ವಿರಾಡ್ ರೂಪಂ ಕಥಿತಂ ತೇ ತು ಪಾರ್ವತಿ । ತುರೀಯಮಾತ್ಮರೂಪಂ ಯತ್ ತ್ರಿವಿಧೇಷು ಪ್ರವರ್ತತೇ ॥೧೩॥
ವೈಶ್ವಾನರನೆಂಬ ಇವನು ಜಾಗ್ರದ್ವೈರಾಟವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಕೋಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನು ಸ್ವಪ್ನವೈರಾಟವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.†
ಆ ಇಬ್ಬರ ಸಮಭಾವದಿಂದ, ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂತರ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ, ಈಶ್ವರನೆಂಬ ವೈರಾಟನು ಸುಷುಪ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವವನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.
ಪಾರ್ವತಿ, ವಿರಾಟನ ಮೂರು ವಿಧದ ರೂಪಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಆ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿರುವ ಆತ್ಮರೂಪವೇ ತುರೀಯವಾದುದು.
ಅಥ ಶೃಣು ವಿಭಿನ್ನಾನಾಮುತ್ಪತ್ತಿಂ ತ್ವಲ್ಪಭಾವನಾಮ್ । ನಾನಾಭಾವಧರಾಂ ತಾಂ ವೈ ಚರಾಚರಮಯೀಂ ಪರಾಮ್ ॥೧೪॥
ವಿರಾಡಜ್ಞಾನಭಾವೇನಾವೃತಸ್ತೇನ ತಪಃ ಕೃತಮ್ । ಏಕಾಕ್ಷರವಿಧಾನೇನ ಗಣೇಶಂ ಸಂದಧೌ ಹೃದಿ ॥೧೫॥
ಸೋಽತಪತ್ತಪ ಉಗ್ರಂ ಚ ದಿವ್ಯವರ್ಷಸಹಸ್ರಕಮ್ । ತಪಸಾ ಧ್ಯಾನಭಾವೇನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷೋ ಗಣಪೋಽಭವತ್ ॥೧೬॥
ಈಗ ಅಲ್ಪಭಾವವುಳ್ಳ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳ ಉಗಮವನ್ನು ಕೇಳು; ಅದು ನಾನಾ ಭಾವಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ, ಚರಾಚರಮಯವಾದ ಪರವಾದ ಉಗಮವಾಗಿದೆ.†
ವಿರಾಟನು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಏಕಾಕ್ಷರಮಂತ್ರದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಗಣೇಶನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದನು.
ಅವನು ಒಂದು ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಉಗ್ರತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಭಾವದಿಂದ ಗಣಪನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
ಬೋಧಯಾಮಾಸ ತಂ ದೇವೋ ವರಂ ಬ್ರೂಹೀತಿ ಸೋಽಬ್ರವೀತ್ । ಗಣೇಶಂ ಸಹಸಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಾದಯೋಃ ಪ್ರಣನಾಮ ತಮ್ ॥೧೭॥
ಧನ್ಯಂ ಜನ್ಮ ತಪೋ ಮೇಽದ್ಯ ಧನ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಂ ವಪುಶ್ಚ ⟦…⟧ । ಧನ್ಯಾ ಮೇ ಸಂಪದೋ ದೇವ ತ್ವದಂಘ್ರಿಯುಗದರ್ಶನಾತ್ ॥೧೮॥
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ತೋತುಮಾರೇಭೇ ಗಣೇಶಂ ಬ್ರಹ್ಮನಾಯಕಮ್ । ವಾಚಾ ಸಂಸ್ಪಷ್ಟಯಾ ಹೃಷ್ಟೋ ಭಗವಾನ್ ವಿಶ್ವಧಾರಕಃ ॥೧೯॥
ದೇವನು ಅವನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿ “ವರವನ್ನು ಕೇಳು” ಎಂದನು. ಗಣೇಶನನ್ನು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಕಂಡ ವಿರಾಟನು ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
ದೇವನೇ, ನಿನ್ನ ಪಾದಯುಗಲದ ದರ್ಶನದಿಂದ ಇಂದು ನನ್ನ ಜನ್ಮವೂ ತಪಸ್ಸೂ ಧನ್ಯವಾದವು; ಜ್ಞಾನವೂ ದೇಹವೂ ⟦…⟧ ಧನ್ಯವಾದವು. ನನ್ನ ಸಂಪತ್ತುಗಳೂ ಧನ್ಯವಾದವು.†
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ವಿಶ್ವಧಾರಕ ಭಗವಂತನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಾಣಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನಾಯಕನಾದ ಗಣೇಶನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
ವಿರಾಡುವಾಚ । ನಮಸ್ತೇ ಗಣನಾಥಾಯ ಗಣಾನಾಂ ಪತಯೇ ನಮಃ । ವಿಘ್ನೇಶಾಯ ಪರೇಶಾಯ ವಿಘ್ನಹರ್ತ್ರೇ ನಮೋ ನಮಃ ॥೨೦॥
ಸಿದ್ಧಿಬುದ್ಧಿಪತೇ ತುಭ್ಯಂ ನಾನಾಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಾಯಿನೇ । ನಾನಾಜ್ಞಾನಪ್ರದಾತ್ರೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಿಣೇ ॥೨೧॥
ಮನೋವಾಗಾತಿಭೂತಾಯ ಯೋಗಿನಾಂ ಹೃದಿ ವಾಸಿನೇ । ನಾನಾವತಾರಕರ್ತ್ರೇ ಚ ಭಕ್ತಸಂರಕ್ಷಕಾಯ ತೇ ॥೨೨॥
ನಮೋ ನಮೋ ಮಹೇಶಾಯ ಶಿವಾಯ ಶಿವದಾಯಿನೇ । ಸರ್ವತ್ರ ಸಮಭಾವಾಯ ವಿಷ್ಣವೇ ಪ್ರಭವಿಷ್ಣವೇ ॥೨೩॥
ತೇಜೋರಾಶಿಪತೇ ತುಭ್ಯಂ ಭಾನವೇ ತೇ ನಮೋ ನಮಃ । ನಾನಾಮಾಯಾಪ್ರಭೇದಾತ್ಮಶಕ್ತಯೇ ಶಕ್ತಿರೂಪಿಣೇ ॥೨೪॥
ವಿರಾಟನು ಹೇಳಿದನು: ಗಣನಾಥನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಗಣಗಳ ಒಡೆಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವಿಘ್ನೇಶನೂ ಪರೇಶನೂ ವಿಘ್ನಹರ್ತನೂ ಆದವನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯ ಪತಿಯಾದ, ನಾನಾ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನೂ ನಾನಾ ಜ್ಞಾನಗಳನ್ನೂ ನೀಡುವ, ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪನೂ ಆದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಾತನ್ನು ಮೀರಿದ, ಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ, ನಾನಾ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ, ಭಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಮಹೇಶನಿಗೂ ಶಿವನಿಗೂ ಮಂಗಳವನ್ನು ನೀಡುವವನಿಗೂ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಸಮಭಾವವುಳ್ಳ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ತೇಜೋರಾಶಿಯ ಪತಿಯಾದ ಭಾನುವೇ, ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾನಾ ಮಾಯಾಪ್ರಭೇದಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಶಕ್ತಿರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಸ್ರಷ್ಟ್ರೇ ಪಾತ್ರೇ ಚ ಸಂಹರ್ತ್ರೇ ಚರಾಚರಮಯಾಯ ಚ । ಸರ್ವೇಭ್ಯೋ ಜ್ಞಾನದಾತ್ರೇ ಚ ನಿರ್ಮಲಾಯ ನಮೋ ನಮಃ ॥೨೫॥
ಸರ್ವೇಭ್ಯೋ ಭಿನ್ನರೂಪಾಯ ಮಾಯಾಹೀನಾಯ ತೇ ನಮಃ । ಮಾಯಿಭ್ಯೋ ಮೋಹದಾತ್ರೇ ಚ ಮಾಯಾಧಾರಾಯ ತೇ ನಮಃ ॥೨೬॥
ಗುಣಾನ್ತಂ ನ ಯಯುರ್ಯಸ್ಯ ನಾನಾಬ್ರಹ್ಮಾಣಿ ತೇ ನಮಃ । ಅತೋ ಮಯಿ ಗಣೇಶಾನ ಕೃಪಯಾಽನುಗ್ರಹಂ ಕುರು ॥೨೭॥
ಇತಿ ಸ್ತುತ್ವಾ ಗಣೇಶಾನಂ ಮೌನವಾನಭವತ್ಸ್ವಯಮ್ । ವೈರಾಟಃ ಪುರುಷಸ್ತತ್ರ ಕೃತಾಂಜಲಿಪುಟಃ ಸ್ಥಿತಃ ॥೨೮॥
ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ ಪಾಲಕನೂ ಸಂಹರ್ತನೂ ಚರಾಚರಮಯನೂ ಆದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವ ನಿರ್ಮಲನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಭಿನ್ನರೂಪನಾದ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ರಹಿತನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮಾಯಾವಿಗಳಿಗೆ ಮೋಹವನ್ನು ನೀಡುವ, ಮಾಯೆಗೆ ಆಧಾರನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ನಾನಾ ಬ್ರಹ್ಮಗಳು ಯಾರ ಗುಣಗಳ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲವೋ ಆ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗಣೇಶನೇ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡು.
ಹೀಗೆ ಗಣೇಶನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ವೈರಾಟಪುರುಷನು ಸ್ವತಃ ಮೌನಿಯಾದನು; ಅಲ್ಲಿ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತನು.
ಭಗವಾಂಸ್ತಂ ಗಣೇಶಾನ ಊಚಿವಾನ್ ಭಕ್ತಿಭಾವಿತಃ । ವರಂ ವರಯ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ಶಂಕಾಂ ಮಾ ಕುರು ವಿಶ್ವಪ ॥೨೯॥
ಇದಂ ತ್ವಯಾ ಕೃತಂ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಮಮ ಪ್ರೀತಿಕರಂ ಭವೇತ್ । ಯಃ ಪಠೇದ್ಭಾವಪೂರ್ವಂ ತು ಸಿದ್ಧಿಸ್ತಸ್ಯ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥೩೦॥
ಯಂ ಯಂ ಚಿನ್ತಯತೇ ಕಾಮಂ ತಂ ತಂ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ವಾಂಛಿತಮ್ । ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಪ್ರದಂ ಭಾವಿ ಪಠನಾಚ್ಛ್ರವಣಾದಪಿ ॥೩೧॥
ಇತ್ಯುಕ್ತವನ್ತಂ ಗಣನಾಥಮಾದ್ಯಂ ವೈರಾಟದೇವಃ ಪ್ರಣನಾಮ ತಂ ವೈ । ಭಾವೇನ ಯುಕ್ತೋ ವಚನಂ ಜಗಾದ ಹೃಷ್ಟಃ ಸ್ವಯಂ ವಿಘ್ನಹರಂ ಪ್ರಭುಂ ಚ ॥೩೨॥
ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಭಗವಾನ್ ಗಣೇಶನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ವಿಶ್ವಪಾಲಕನೇ, ವರವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೋ; ನೀಡುವೆನು. ಸಂಶಯಪಡಬೇಡ.
ನೀನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿಕರವಾಗಿದೆ. ಯಾರು ಭಾವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಠಿಸುವರೋ ಅವರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುವುದು.
ಅವನು ಯಾವ ಯಾವ ಇಷ್ಟವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವನೋ ಆ ಬಯಕೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ನೀಡುವೆನು. ಪಠನದಿಂದಲೂ ಶ್ರವಣದಿಂದಲೂ ಇದು ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದು.
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಆದ್ಯ ಗಣನಾಥನಿಗೆ ವೈರಾಟದೇವನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಭಾವಪೂರ್ಣನಾಗಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ವಿಘ್ನಹರ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿದನು.
ವೈರಾಟ ಉವಾಚ । ಯದಿ ತುಷ್ಟೋಽಸಿ ದೇವೇಶ ಯದಿ ದೇಯೋ ವರೋ ಮಹಾನ್ । ತವ ಭಕ್ತಿಂ ದೃಢಾಂ ದೇಹಿ ಯಯಾ ಮೋಹೋ ವಿನಶ್ಯತಿ ॥೩೩॥
ಅತುಲಂ ಸರ್ಜನಂ ಸೃಷ್ಟೇಃ ಪಾಲನಂ ಹರಣಂ ತಥಾ । ಕರೋಮಿ ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದೇನ ಭಕ್ತೇಭ್ಯೋ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿದ ॥೩೪॥
ಐಶ್ವರ್ಯಮತುಲಂ ದೇಹಿ ಗಜಾನನ ಮಹಾಪ್ರಭೋ । ಯಂ ಯಮಿಚ್ಛಾಮಿ ತತ್ಸರ್ವಂ ಸಿಧ್ಯತು ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದತಃ ॥೩೫॥
ವೈರಾಟನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವೇಶನೇ, ನೀನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದರೆ ಮಹಾವರವಾಗಿ ಮೋಹವು ನಾಶವಾಗುವಂತಹ ದೃಢಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನೀಡು.
ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನೇ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಅತುಲವಾದ ರಚನೆ, ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತಾಗಲಿ.
ಮಹಾಪ್ರಭುವಾದ ಗಜಾನನನೇ, ಅತುಲವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ನೀಡು. ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ಏನೇನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇನೋ ಅದೆಲ್ಲವೂ ಸಿದ್ಧಿಸಲಿ.
ಶಿವ ಉವಾಚ । ತಥೇತಿ ವಚನಂ ಚೋಕ್ತ್ವಾ ಗಣೇಶೋಽನ್ತರಧೀಯತ । ವಿರಾಟ್ ಹರ್ಷೇಣ ಸಂಯುಕ್ತೋ ಗಣೇಶಂ ಹ್ಯಭಾವಯತ್ ॥೩೬॥
ಏವಂ ದೇವಿ ಚ ಸರ್ವತ್ರ ನಾನಾಣ್ಡೇಷು ಸ್ಥಿತೈಃ ಪರೈಃ । ವೈರಾಟೈಸ್ತೈಃ ಕೃತಂ ಪೂರ್ಣಂ ಗಣೇಶತಪ ಉತ್ತಮಮ್ ॥೩೭॥
ತೇನ ಸರ್ವೇ ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಸ್ವಸ್ವಕರ್ಮಣಿ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ । ನಿರ್ವಿಘ್ನಾ ವರದಾನೇನ ಭಗವಂತಃ ಸನಾತನಾಃ ॥೩೮॥
ಶಿವನು ಹೇಳಿದನು: “ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಗಣೇಶನು ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು. ಹರ್ಷಗೊಂಡ ವಿರಾಟನು ಗಣೇಶನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಿದನು.
ದೇವಿ, ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ನಾನಾ ಅಂಡಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಇತರ ವೈರಾಟರೂ ಗಣೇಶನ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಉತ್ತಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
ಅದರಿಂದ ಆ ಸನಾತನ ಮಹಾತ್ಮಭಗವಂತರೆಲ್ಲರೂ ವರದಾನದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಿಘ್ನರಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.
ಅನಂತಾನಿ ಪ್ರಜಾನೀಹಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಾನಿ ನ ಶಕ್ಯತೇ । ವಕ್ತುಂ ಕೇನಾಪಿ ಹೇರಂಬಂ ವಿನಾ ತಾನಿ ಯಥಾಯಥಮ್ ॥೩೯॥
ಸತತಂ ಗಣನಾಥೋಽಪಿ ನ ಸಂಖ್ಯಾತುಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ಗಣನಾ ಶಬ್ದಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಯಾವತೀ ಹ್ಯಧಿಕಂ ತತಃ ॥೪೦॥
ಅತಃ ಕೇನಾಪಿ ಸಂಖ್ಯಾನಂ ನ ಕೃತಂ ವೇದವಾದಿನಾ । ಅನಂತಾನಿ ಮಹಾಣ್ಡಾನಿ ಜ್ಞಾತವ್ಯಾನಿ ಜಗನ್ಮಯಿ ॥೪೧॥
ಏವಂ ಪ್ರಭಾವಯುಕ್ತೋಽಸೌ ಹೃದಯೇ ಮೇ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ಗಣೇಶೋ ಧ್ಯಾನಲೋಭೀ ಚ ಭಕ್ತವಶೋ ಭಕ್ತವತ್ಸಲಃ ॥೪೨॥
ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು ಅನಂತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಹೇರಂಬನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅವನ್ನು ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಗಣನಾಥನೂ ಸದಾ ಅವನ್ನು ಎಣಿಸಲು ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಶಬ್ದಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯಾಗಣನೆ ಇದೆಯೋ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅವು ಅಧಿಕವಾಗಿವೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ವೇದವಾದಿಯೂ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿಲ್ಲ. ಜಗನ್ಮಯಿ, ಮಹಾ ಅಂಡಗಳು ಅನಂತವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಇಂತಹ ಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಗಣೇಶನು ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಬಯಸುವವನೂ ಭಕ್ತರಿಗೆ ವಶನೂ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
॥ ಓಮಿತಿ ಶ್ರೀಮದಾನ್ತ್ಯೇ ಪುರಾಣೋಪನಿಷದಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮೌದ್ಗಲೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪ್ರಥಮೇ ಖಣ್ಡೇ ವಕ್ರತುಂಡಚರಿತೇ ನಾನಾಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡವರ್ಣನಂ ನಾಮ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಮದಾಂತ್ಯ ಪುರಾಣೋಪನಿಷತ್ತಾದ ಶ್ರೀಮನ್ಮೌದ್ಗಲ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪ್ರಥಮ ಖಂಡದ ವಕ್ರತುಂಡಚರಿತೆಯಲ್ಲಿ ನಾನಾಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವರ್ಣನವೆಂಬ ಹತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮುಗಿಯಿತು.